A paisaxe natural

AVES

PEIXES E MARISCOS

AS RELACIÓNS DE PARENTESCO

Repara no seguinte gráfico que representa a árbore xenealóxica da familia de Uxía. Despois fíxate nos enunciados para aprender as relacións de parentesco.

Imaxe tomada do manual de léxico Proxecto Artello ( Léxico I)

Uxía é a filla de Laura e de Antón.Xosé é fillo de Valentín e Pilar
Martiño é irmán de Laura e Safi é irmá de Miriam
Iria é a esposa/muller/ dona  de Paulo e é avoa de Uxía.
Xosé é o esposo/home/ marido de Amina e Valentín é avó de Miriam e Safi
Antón é o pai de Uxía.
Laura é a nai de Uxía.
Uxía é neta de Paulo e de Iria.
Iria é irmá de Mónica e tía do seu fillo Xoán.
Xoán é sobriño de Iria e de Paulo.
Marta , Paulo e Xosé son irmáns.
Amina é cuñada de Paulo e Marta.
Amina é a nora de Valentín e Pilar .
Pilar é a sogra de Amina, e Valentín é o seu sogro.
Antón é o xenro de Iria e de Paulo.
Anxo e Carme son cónxuxes porque están casados.
Carme é a bisavoa de Uxía e polo tanto ela é a súa bisneta.
Valentín é sogro de Iria.

VOCABULARIO RELACIONADO COA FAMILIA E O PARENTESCO

Substantivos	Adxectivos	Verbos
afillado/a antepasado/a /devanceiro/a avó/oa bisavó/oa bisneto/a comadre compadre consogro/a consorte /cónxuxe] cuñado/a curmán/curmá esposa [muller, dona] esposo [marido, home] devanceiro/ antepasado divorciado/a dona /esposa/ muller fillastro/a fillo/a herdeiro/a home/marido/ esposo irmán/irmá madrasta madriña nai /mai medio irmán/medio irmá neto/a nora orfo/a padrasto/a padriño/a pai parella primo/a primoxénito/a proxenitor/ora separado/a sobriño/a sogro/a tataraneto/a tataravó/oa tío/a tío/a avó/oa titor/ora viúvo/a xemelgo/a xenro	achegado/a adúltero/a anenado/a avellado/a avellentado/a casadeiro/a casado/a consanguíneo/a conxénito/a conxugal cuspido/a familiar filial fraternal fraterno/a hereditario/a infantil infeliz insociable lactante lonxevo/a maior marital maternal materno/a mullereiro namoradeiro/ a nupcial parturiente paternal paterno/a prematuro/a senil setemesiño/a solteiro/a xenético/a xuvenil	acoller adoptar afillar [apadriñar - amadriñar] aleitar aloumiñar anovar [rexuvenecer] asemellar(se)[parecer(se),imitar(se)] atuar avir(se) [reconciliar(se], casar [desposar(se)] comprometer(se) concibir consentir convidar [invitar] convivir conxeniar cortexar [galantear] crecer [medrar] criar dar a luz declararse descender desherdar divorciar(se) emparentar enloitar(se) enterrar [soterrar] enviuvar estimar [apreciar] facer anos galantear [cortexar] herdar invitar [convidar] mocear namorar(se) porfillar [adoptar] presentarse respectar retirar(se) [xubilar(se)] testar tutelar xubilar(se) [retirar(

EXERCICIOS
Indica o termo axeitado a cada definición:

1) Muller do pai, respecto dos fillos que este leve ao matrimonio:  _ _ _ _ _ _ A.
2) O que perdeu os pais ou un deles: O _ _ O.
3) Sen cónxuxe, por ter falecido este e por non casar de novo: V _ _ _ O/A.
4) Madriña do neno ou nena acabado de nacer con respecto aos pais: C _ _ _ _ _ E.
5) Calquera persoa en relación co seu padriño ou madriña: A _ _ _ _ _ _ O/A.
6) Os fillos dalguén no seu conxunto: P _ _ _ E.
7) Antepasado, de quen procede en liña directa unha persoa: P _ _ _ _ _ _ _ _ R.

Escribe de novo os seguintes enunciados no teu caderno e substitúe a expresión que 

vai entre corchetes polo verbo axeitado dos que van na lista seguinte: 

porfillar/ casar/ enviuvar/aleitar/ emparentar

– Antía e Breixo [tomaron como filla] _________ unha rapaza peruana.
– A miña curmá Sabela [uniuse en matrimonio] _________ cun rapaz de Muros.
– A nosa veciña [quedou viúva] _________ moi nova e volveu casar ao cabo dos anos.
– Miña avoa dicía que ela [dera de mamar] _________ a todos os seus fillos e saíran todos moi sans.
– Coa voda da miña tía [adquirín parentesco por matrimonio] _________ coa familia do meu amigo Xurxo.

Completa coa palabra precisa:
Se André é o padriño de Antía , esta é a ..................... de André.
Se Ana é a sogra de Luís , Luís é o .................... de Ana.
Se María é a nora de Xosé, entón Xosé é o seu .....................
Se Robertó é o afillado de Uxía, esta é a súa .................................
Roberto tivo dous fillos, Xosé coa súa primeira esposa e Ana coa súa segunda parella. Ana é Xosé son .....................................

AQUÍ PODEDES ATOPAR MÁIS EXERCICIOS 

A SAÚDE E AS DOENZAS

Estes días, en 1º de ESO , traballaremos co vocabulario da saúde e as doenzas. Para isto quedan aquí algunhas actividades e enlaces para poder practicar:

PREME AQUÍ E ATOPARÁS UN PEQUENO VOCABULARIO SOBRE A SAÚDE 

EXERCICIOS:

Ø  Indica a que palabra que corresponda a cada unha das seguintes definicións:
Enfermidade contaxiosa que se caracteriza pola aparición de manchas rubias na pel.
Inflamación purulenta do tecido conxuntivo, especialmente da enxiva.
Ferida ou chaga que se forma na pel.
Vulto moi pequeno e benigno que se forma na pel.
Tremor brusco e sensación de frío que, ás veces, acompaña á febre nunha enfermidade
Enfermidade infecciosa e contaxiosa, de natureza vírica, que produce febre alta e a aparición de pústulas con bostelas que ao caeren adoitan deixar marcas na pel.
Dor muscular no pescozo, que impide mover a cabeza con normalidade.
Enfermidade da pel, sobre todo da cara e das costas, que se caracteriza pola formación de espiñas e de grans.
Gran ou furuncho que sae na beira das pálpebras.
Inflamación que se produce na raíz da uña. Inflamación que se produce na raíz da uña.
Ferida superficial na pel, feita coas uñas ou cunha cousa afiada.
SARAMPELO- UÑEIRO- FURUNCHO-ESPULLA- ACNE-CABALEIRO-LAÑA- RABUÑADURA-TIRIZÓ-VARÍOLA-FLEGMÓN

O sufixo – ite

Ø  Como se chama a inflamación  dos seguintes órganos? Une coa palabra adecuada

Estómago		Bronquite
Bronquios		Gastrite
Larinxe		Amigdalite
Pel		Larinxite
Oídos		Hepatite
Fígado		Apendicite
Amígdalas		Dermatite
Apéndice do intestino groso		Otite

Ø  Que significan as seguintes expresións?

Estar feito un buxo

Ter a voz tomada

Prender na fala

Ø  Completa cunha palabra da mesma familia léxica

DOR

• Andei todo o día coa cabeza ____________ por cousa dun golpe moi ____________ que recibín. • Es un ____________, non te ergues da cama nin para ires ouriñar, e esa ____________ vaiche traer malos resultados.

CIRURXÍA

• A ____________ deixou as tesoiras esquecidas no quirófano logo de rematada a operación ____________.

MÉDICO

• A ____________ avanzou moito nestes últimos anos. • Na receita especificaba as ____________ que tiña que mercar.

SANGUE

• Na película víase o asasino coas mans ____________ despois de cometer o crime. • Non me fixe ron a transfusión ____________ despois de que ____________ tanto no accidente, polo que case me quedo.

DANO

• O home é un animal ____________ para a natureza. • A sarabia ____________ toda a colleita de millo.

Ø  Reescribe estas oracións corrixindo as interferencias do castelán que conteñen.

• O doutor recetoume un medicamento para evitar que sinta vértigo.

.............................................................................................................................................................................

• Hai que levar a Xurxo ao médico: non para de estornudar e di que ten escalofríos.

.............................................................................................................................................................................

• O xogador lastimouse nun xeonllo e foi retirado do campo en camilla.

.............................................................................................................................................................................

• O avó non quixo poñer a vacuna contra a gripe e agora leva dous días resfriado.

.............................................................................................................................................................................

• Esa dieta que fas é unha loucura: aiunar en días alternos ten que ser perxudicial.

.............................................................................................................................................................................

• Xusto onde agora teño ese grano tan grande antes tiña un arañazo.

.............................................................................................................................................................................

• O neno atragantouse cun anaco de algodón que collera do botiquín.

.............................................................................................................................................................................

Ø  Enche os ocos do texto coas palabras seguintes: febre - pulmonares - gripe - calafríos - cardíacas – arrefriado- asma - síntomas - incubación - tose - espirros - vacina - prescrición

Piden un especial coidado dos anciáns contra a gripe             Coincidindo co inicio das campañas de vacinación da …........................... por parte das comunidades autónomas,o Ministerio de Sanidade e Consumo recomenda a …………................... antigripal nos grupos de risco para previr a enfermidade e evitar complicacións máis graves.             Sanidade lembrou que, ao ser un proceso vírico, o tratamento con antibióticos non é eficaz e só se deben tomar baixo …............................. médica, para evitar a aparición de resistencias bacterianas. Para o presente inverno, a Comisión de Saúde Pública do Consello Interterritorial do Sistema Nacional de Saúde fixo fincapé en que se deben mellorar as coberturas de vacinación nas persoas de 65 ou máis anos e coñecer e mellorar as coberturas de vacinación nos outros grupos de risco recomendados. Os grupos de risco aos que se lles recomenda a vacina son persoas de 65 ou máis anos de idade, nenos e adultos con enfermidades crónicas ………........................................ ou …………………................. (incluíndo nenos con ......................................... ); nenos e adultos que precisasen seguimento médico periódico ou hospitalización no ano precedente. A gripe é unha enfermidade de curso agudo. O período de…………. ................ é de 48 horas cunha variación entre un e sete días. Con todo, algúns dos ............................. da gripe acostuman durar entre dúas e tres semanas. Transmítese polas segregacións respiratorias a través da .............................. e os ............................... . Os principais síntomas son: .............................. alta de ata 39 graos centígrados, ............................ , dor de cabeza, dores musculares, prostración, espirros, tose intensa e persistente, rinorrea, lagrimexo e farinxite leve. Durante a temporada de gripe, cuxa máxima incidencia ocorre nos meses de outono e inverno, os síntomas doutras afeccións respiratorias poden ser confundidos coa gripe, como o ................................................... común.

 

A paisaxe urbana

No seguinte documento podes atopar moitos exercicios para practicar este vocabulario:

O vestiario

LÁMINAS DE VOCABULARIO

AQUÍ IREMOS ENGADINDO ENLACES PARA APRENDER VOCABULARIO.

PINCHA NOS ENLACES PARA ABRIR AS LÁMINAS COS CAMPOS SEMÁNTICOS

• A VESTIMENTA E ACCESORIOS

• A PAISAXE NATURAL

• A PAISAXE URBANA

• A SAÚDE E AS DOENZAS

• O MATERIAL ESCOLAR

O material escolar

A saúde

Doenzas e síntomas

acne afonía - rouquén alerxia amigdalite -anxinas ampola –bocha- vexiga andazo anemia arrefriado calafrío cancro cansazo -canseira carie carraspeira catarata catarreira -catarro] cistite claustrofobia cólico comechón –proído- prurito conxuntivite corte -laña coxeira dermatite dor/dolor

drogadicción [toxicomanía] espiña [gran da cara] espirro [esbirro] espulla [verruga] esputo [esgarro, gargallo] esvaecemento [desmaio] flegmón gripe incubación indixestión infarto infección inflamación influenza [gripe] insolación insomnio intoxicación laña [corte] larinxite lepra

lombrigas loucura [tolaría, tolemia] lumbago maniotas miopía mocos molestia quentura [febre] rabuñadura rubéola sarampelo [xarampón] tirizó tolemia [tolaría, loucura] tose tuberculose [tise] úlcera uñeiro varíola [vexigas] vertixe vexiga [ampola, bocha] cambra chaga escordadura ferida fractura [rotura]